دروازه‌هاى شهر قرطبه به دوران عبد الرحمن الناصر و فرزندش ، حكم ، مىنويسد : شهر هفت دروازه دارد : باب قنطره در سمت قبله كه به آن باب الوادى و باب جزيرة الخضراء هم مىگويند . اين دروازه در كنار رودخانه‌اى كه از كنار شهر مىگذرد واقع است ؛ باب الحديد ( دروازهء آهنين ) كه به باب سرقسطه معروف است ؛ باب عبد الجبار كه همان دروازه طليطله است و جاده‌اى سنگفرش باقى مانده از زمان روميان دارد كه قرطبه را به شهرهاى قرمونه و جزيرهء قادس متصل مىكند و از طرف ديگر ، اين راه ، شهر طليطله را به شهرهاى شمالى ، چون سرقسطه و طرّكونه و اربونه مرتبط مىسازد ؛ باب طلبيره كه همان دروازهء ليون است ؛ باب عامر قرشى كه در مقابل مقبره‌اى منسوب به او قرار دارد ؛ باب جوز كه به دروازهء بطلميوس يا بداخوس معروف است و باب عطّارين كه بعدها به دروازهء اشبيليه معروف شد . « 1 » قرطبه در قرن چهارم هجرى به زمان فرمانروايى عبد الرحمن الناصر و فرزندش حدود 21 ربض ( حومه ) در اطراف خود داشته است كه عبارتند از : در سمت قبله در ساحل رودخانه وادى الكبير ، ربض شقنده و ربض منية عجب ؛ در سمت غربى شهر ، ربض حوانيت الريحان ، ربض الرّقاقين ، ربض مسجد الكهف ، ربض بلاط مغيث ، ربض مسجد الشفاء ، ربض حمّام الالبيرى ، ربض مسجد السّرور ، ربض مسجد الرّوضه ، و ربض السجن القديم ؛ در سمت شمالى شهر ، ربض باب اليهود ، ربض مسجد امّ سلمه و ربض الرّصافه ؛ در سمت شرقى شهر ، ربض شبلار ، ربض قرن برّيل ، ربض البرج ، ربض منية عبد الله ، ربض منية المغيره ، ربض الزاهره و ربض المدينة العتيقه . گفته‌اند كه اين حومه‌ها ( ربض‌ها ) شهرستان قرطبه را به وجود مىآورده‌اند ، ولى داخل در ديوار شهر نبوده‌اند و گاهى در زمان جنگ به دور همهء آنها خندقى كنده مىشده است . « 2 » المنصور محمد بن ابى عامر ، پس از تسلط بر دستگاه حكومت اموى ، براى حفاظت خود از تعرض توطئه‌گران احتياط بيشترى مىكرد تا آنجا كه ماندن در قصر الزهراء را در ميان جمعى از حسودان و كينه‌توزان كه همواره درصدد نابود كردن او بودند ، صلاح ندانست « 3 » و چنان ديد كه براى خود مركز مستقلى ترتيب

--> ( 1 ) . نفح الطيب ؛ ج 2 ، ص 14 . ( 2 ) . همانجا . ( 3 ) . البيان المغرب ؛ ج 2 ، ص 275 .